[ مقدمه ] بسم اللّه الرّحمن الرّحيم بعد از حمد نامحدود و درود غيرمعدود معروض مىدارد كه از قديم الايام متبحرين علماء و دانشمندان هر ملت و مملكت از ممالك روى زمين به علم تاريخ و جغرافيا منفردا و منضما يك نوع ميل فطرى و توجه مفرط داشته‌اند و كتب علماى سابق از ملل مختلفه كه در دست است دليل اين مدعاست و در اين زمان مخصوصا ميل به انكشاف نقاط غير معلومهء زمين در جميع خواطر راسخ و به ترقى و شيوع اين مطلب ، قلوب مايل است و به قدرى پيروى اين علم را كرده‌اند كه مىتوان گفت الحال قطعه‌اى از قطعات ربع مسكون و نقطه‌اى از نقاط ارباع ثلاثهء حاليه نيست كه مسافرين و طالبين اين فن به راى العين نديده و شرح آن قطعات و نقاط را كماهى به رشتهء تحرير نكشيده باشند و فى نفس الامر چه علمى ارفع و چه اطلاعى انفع از اين است كه مردم بصيرت و معرفت به احوال سياره‌اى كه در آن ساكن‌اند به‌هم رسانند و وضع جبال و تلال و شطوط و انهار و قصبات و قرى و امصار اين كوكب سياره كه مسكن اين بشر خاكى خاطى بىخبر است بدانند و از تقسيم آن به اقاليم به ثغر و حد هر مملكت بلد و بصير و به احوال گذشته و حاليهء آن اماكن خبر شوند . زمين را كه خلاق عالم مسكن بنى آدم قرار داده نقاط آن را از حيثيت آب و هوا و نزهت و صفا مختلف الاوضاع و غير مماثل به يكديگر ساخته كه عام و خاص بدون استثنا و اختصاص در شگفت و حيرتند . در وسط بحار ذخار كه سه قسمت از پنج قسمت كرهء محيط است جزايرى ديده مىشود لم يزرع و خراب و برخى ديگر مسكون و معمور است . در بعضى سواحل بحار بنادر آباد و داير كه بطبعه مأمن و مخرج و مدخل